انواع ماهي قزل آلا و زيست شناسي آن

[Asal Banoo]

ماهي قزل آلا در آبهاي سرد غني از اکسيژن و جاري زندگي مي کند. در کشور ما دو نوع ماهي قزل آلا وجود دارد:

الف) ماهي قزل آلا رنگين کمان :
اين ماهي بومي ساحل اقيانوس آرام آمريکاي شمالي مي باشدکه در سال 1880 ميلادي به اروپا آورده شد و به تدريج به نقاط مستعد دنيا معرفي شد.بدن اين ماهي پوشيده از خالهاي سياه ستاره اي شکل است.ماهيان بالغ در دو طرف بدن نواري به صورت رنگين کمان دارند که به خصوص در ماهيان بالغ نر به خوبي نمايان مي گردد. زمان تخم ريزي ماهي قزل آلاي رنگين کمان از دي ماه تا ارديبهشت ماه است .گرچه نژادي به دست آمده که تخم ريزي را در آذر ماه و حتي جلوتر شروع ميکند .وزن ماهي رنگين کمان در شرايط طبيعي در بعضي از درياچه ها به 9 کيلو گرم مي رسد . به نظر مي رسد که بهترين شرايط در رشد طبيعي در درياچه هاي کم عمق با سنگهاي آهکي و PH کمي قليايي مي باشد.

ب) ماهي قزلآلاي خال قرمز :
اين ماهي وابسته به آبهاي کوهستاني مي باشد و از لحاظ شکل و رنگ بسيار متنوع است و وجه تمايز آن با نوع رنگين کمان خالهاي قرمز نارنجي مي باشد . اندازه ماهي وابستگي به محيط و ميزان غذاي طبيعي دارد و به ندرت از 45 سانتي متر تجاوز مي کند . تخم ريزي در پاييز و اول زمستان روي بستر شني با جريان کند آب انجام مي گيرد . اين ماهي گوشتخوار است و غذاي اصلي آن انواع سخت پوستان ـ لارو حشرات و ماهيان ريز مي باشد ، و در نزديکي بستر رودخانه زندگي مي کند و در مقايسه با نوع رنگين کمان که وابستگي بيشتر به سطح آب دارد متمايز است.

مقايسه دو نوع قزل آلا:

بنا به دلايل زير ماهي رنگين کمان به مراتب براي پرورش مناسب تر است :

1ـ اين ماهي به مراتب آسانتر از قزل آلا خال قرمز نسبت به محيط سازگاري حاصل مي نمايد ، تمايل بيشتري به اهلي شدن دارد و از غذاي دستي آسانتر استفاده مي کند ،. نسبت به درجات آب و کمبود اکسيژن مقاوم است .

2ـ اين ماهي نسبت به بيماريها به مراتب مقاومتر است .

3ـ نمو تخم در زمان کوتاهتري انجام مي شود و رشد آن سريعتر است ، کمتر گوشتخوار است و ماهيان کمتري را شکار مي کند . داراي رشد سريع است .از انواع کرمها و نرم تنان تغذيه مي کند و تحت مديريت خوب و در صورت برخورداري از تغذيه مناسب در درجه حرارت مطلوب رشد 7ـ9 روز طول ميکشد که بچه ماهي با وزن 2 گرم به وزن 250 گرم برسد.

استخرهاي پرورش ماهي :
مساحت مزارع خاکي پرورش ماهي قزل آلا معمولا 5/0 تا 2 هکتار است و تعداد مزارعي که بزرگتر از اين مساحت باشد خيلي اندک است . تعداد و تناسب استخرها و تاسيسات بستگي به هدف مزرعه دارد و اگر مزرعه قصد فعاليت در تمامي مراحل توليد دارد بايد داراي استخرهاي مولدين ، ساختمان انکوباسيون ، ساختمان تخم کشي ، استخرهاي نوزادگاه و استخرهاي پرواري باشد . ولي اگر توليد کننده قصد دارد فقط ماهي گوشتي توليد کندمي تواند داراي استخرهاي پرورش ماهيان در سنين مختلف باشد .
شکل استخر ها مي تواند طويل و باريک يا گرد با جريان دوراني و …. باشد که هر يک داراي مزايا و معايب خاص خود است .بيشتر استخرها از بتون ساخته شده يا از حوضجه هاي پيش ساخته فايبر گلاس استفاده مي شود .
رايج ترين نوع استخر پرورش در ايران کانال هاي بتوني به طول 25ـ30 و عرض 5/2ـ3متر است . ولي در کشورهاي اروپايي معمولا استخرها با همين ابعاد و حتي بزرگتر ولي خاکي ساخته مي شود و نسبت طول به عرض 9ـ10 به 1 است .